| ความหมายสหกรณ์ตามพระราชบัญญัติสหกรณ์
พ.ศ. 2542 |
"สหกรณ์" หมายความว่า
คณะบุคคลคนซึ่งร่วมกันดำเนินการ เพื่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจ และสังคมโดยช่วยตนเอง
และช่วยเหลือซึ่งกันและกัน และได้จดทะเบียนตามพระราชบัญญัตินี้
ความหมายสหกรณ์ ตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ ศ 2542 นี้ นายเชิญ บำรุงวงศ์
นักสหกรณ์แห่งชาติวิเคราะห์ไว้ เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม พ ศ 2543 ในการประชุมหารือขอแก้ไข
พ.ร.บ. สหกรณ์ 2542 ณ ศูนย์ฝึกอบรมสันนิบาตรสหกรณ์แห่งประเทศไทย ว่าความหมายของสหกรณ์
ควรมีคำว่า "ด้วยความสมัครใจ"
ตามหลักการสหกรณ์ เพื่อให้สหกรณ์เป็นสหกรณ์โดยแท้จริง ด้วยความสมัครใจ
ของสมาชิกสหกรณ์ทั้งมวล
หลักการสหกรณ์
หลักการสหกรณ์
หมายถึง กฎเกณฑ์ที่นำไปสู่การรอดพ้น จากความทุกข์ยาก ทางเศรษฐกิจ และความทัดเทียมทางสังคม
มุ่งเทิดทูนสิทธิมนุษยชน และสิทธิทางธรรมชาติ
หลักการสหกรณ์ มีต้นกำเนิดในยุคการปฏิวัติอุตสาหกรรม และเกษตรกรรม
( Renaissance ) ซึ่งประชาชนไม่สามารถปรับตัว ให้ทันกับสถานการณ์ที่ผันแปร
กลายเป็นผู้ไร้ที่อยู่อาศัย และที่ดินทำกิน ต้องไปขายแรงงานในเมืองหลวง
ความทุกข์ยากยิ่งทับถมเป็นทวีคูณ ผู้ใช้แรงงานในโรงงานทอผ้า ได้รวมตัวกันจัดตั้งร้านสหกรณ์รอชเดล
ณ เมืองรอชเดล ประเทศอังกฤษ เมื่อ ค.ศ. 1844 ตามแนวคิดทฤษฎีของโรเบอร์ต
โอเวน ( บิดาสหกรณ์โลก ) เลือกตั้งคณะกรรมการดำเนินการตั้งกฎ 10 ประการ
ซึ่งกฎหรือหลักการสหกรณ์รอชเดล จึงเป็นแม่บทของหลักการสหกรณ์ในเวลาต่อมา
| หลักการที่ 1 |
การเปิดรับสมาชิกทั่วไป
และด้วยความสมัครใจ |
สหกรณ์เป็นองค์กรแห่งความสมัครใจ
ที่เปิดรับบุคคลทั้งหลาย ที่สามารถใช้บริการของสหกรณ์ และเต็มใจรับผิดชอบ
ในฐานะสมาชิก เข้าเป็นสมาชิก โดยปราศจากการกีดกันทางเพศ สังคม เชื้อชาติ
การเมือง หรือ ศาสนา
| หลักการที่ 2 |
การควบคุมโดยสมาชิก
ตามหลักประชาธิปไตย |
สหกรณ์เป็นองค์กรประชาธิปไตย
ที่ควบคุมโดยมวลสมาชิกผู้มีส่วนร่วมอย่างแข็งขัน ในการกำหนดนโยบาย
และการตัดสินใจ บุรุษและสตรีที่ได้รับเลือกให้เป็นผู้แทนสมาชิก ต้องรับผิดชอบต่อมวลสมาชิก
ในสหกรณ์ขั้นปฐม สมาชิกมีสิทธิในการออกเสียงเท่าเทียมกัน ( สมาชิกหนึ่งคนหนึ่งเสียง
) สำหรับสหกรณ์ในระดับอื่น ให้ดำเนินไปตามเเนวทางประชาธิปไตยด้วยเช่นกัน
| หลักการที่ 3 |
การมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจ
โดยสมาชิก |
สมาชิกสหกรณ์พึงมีความเที่ยงธรรมในการให้
เเละควบคุมการใช้เงินทุนในสหกรณ์ ตามเเนวทางประชาธิปไตย ทุนของสหกรณ์อย่างน้อยส่วนหนึ่ง
ต้องเป็นทรัพย์สินส่วนรวมของสหกรณ์ สมาชิกจะได้รับผลตอบเเทน สำหรับเงินทุน
ตามเงื่อนไขเเห่งสมาชิกภาพ ในอัตราที่จากัด ( ถ้ามี ) มวลสมาชิกเป็นผู้จัดสรรผลประโยชน์ส่วนเกิน
เพื่อจุดมุ่งหมายประการใด ประการหนึ่งของตน หรือทั้งหมดดังต่อไปนี้
คือ เพื่อการพัฒนาสหกรณ์ของตน โดยจัดให้เป็นทุนสหกรณ์ ซึ่งส่วนหนึ่งของทุนนี้
ต้องไม่นำมาแบ่งปันกัน เพื่อผลประโยชน์แก่สมาชิกตามส่วนของปริมาณ ธุรกิจที่ทำกับสหกรณ์
เพื่อสนับสนุนกิจการอื่นใดที่มวลสมาชิกเห็นชอบ
| หลักการที่ 4 |
การปกครองตนเอง
และความเป็นอิสระ |
สหกรณ์เป็นองค์กรที่พึ่งพา
และปกครองตนเอง โดยการควบคุมของสมาชิก ในกรณีที่สหกรณ์จำต้องมีข้อตกลง
หรือผูกพันกับองกรณ์อื่น ๆ รวมถึงองค์กรของรัฐ หรือต้องแสวงหาทุน จากแหล่งภายนอกสหกรณ์ต้องกระทำภายใต้เงื่อนไข
อันเป็นที่มั่นใจได้ว่ามวลสมาชิก จะยังคงไว้ซึ่งอำนาจ ในการควบคุมตามเเนวทางประชาธิปไตย
และยังคงดำรงความเป็นอิสรของสหกรณ์
| หลักการที่
5 |
การศึกษา การฝึกอบรมเเละข่าวสาร
|
สหกรณ์พึงให้การศึกษา
และการฝึกอบรมแก่มวลสมาชิก ผู้แทนสหกรณ์มาจากการเลือกตั้ง ผู้จัดการและเจ้าหน้าที่
เพื่อบุคคลเหล่านั้น สามารถมีส่วนช่วยพัฒนา สหกรณ์ของตนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และสามารถให้ข่าวสารแก่สาธารณชน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง แก่เยาวชน เเละบรรดาผู้นำทางความคิด
ในเรื่องคุณลักษณะ และคุณประโยชน์ของสหกรณ์ได้
| หลักการที่
6 |
การร่วมมือระหว่างสหกรณ์
|
สหกรณ์สามารถให้บริการแก่สมาชิก
ได้อย่างมีประสิทธิผลสูงสุด และเสริมสร้างความเข้มแข็ง ให้แก่ขบวนการสหกรณ์ได้
โดยการประสานความร่วมมือกัน ในระดับท้องถิ่นระดับภูมิภาค ระดับชาติ
และระดับนานาชาติ
| หลักการที่
7 |
ความเอื้ออาทรต่อชุมชน
|
สหกรณ์
พึงดำเนินกิจกรรม เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชน ตามนโยบายที่มวลสมาชิกให้ความเห็นชอบ
|